Pis Su Borusu Eğimi ve Kapasitesi

Boru çapını, et kalınlığını ve eğimi girin; yerçekimiyle akan atık su borusunun yarı ya da %70 doluyken taşıyabileceği debiyi ve akış hızını görün. Belirli bir debi için gereken en az eğimi de hesaplayabilirsiniz.

Boru (dış çap)Et kalınlığı (mm)Eğim (%), metrede cmDoluluk oranı

Taşıma kapasitesi4,58 L/s275 L/dk · iç çap 105,6 mm

Akış hızı1,05 m/s

Eğim%210 m boruda 20 cm kot farkı

Belirli bir debi için gereken eğimi bulmak isterseniz debiyi girin.

Taşınacak debi (L/s)

Gereken en az eğim%0,39Metrede 0,39 cm

Eğim ne demek, nasıl ölçülür?

Eğim, borunun her metrede ne kadar alçaldığıdır: %1 eğim metrede 1 cm, %2 eğim metrede 2 cm kot farkı demektir. 5 metrelik bir hatta %2 eğim için başla son arasında 10 cm fark olmalıdır. Eğimi su terazisinin altına bilinen kalınlıkta bir takoz koyarak ya da lazer nivoyla kontrol edebilirsiniz. Bina içi atık su tesisatı TS EN 12056-2 ile tasarlanır; boru üreticilerinin bu standarda dayanan teknik dokümanlarında havalandırmasız bağlantı boruları için en az %1, havalandırmalı bağlantı boruları için en az %0,5 eğim verilir. Projeniz ya da yerel yönetmelik daha büyük eğim istiyorsa ona uyun.

Eğime göre boru kapasitesi

Atık su boruları dolu akmaz; havanın geçebilmesi için genellikle yarı (h/d = 0,5) ya da en çok %70 dolu çalışacak şekilde boyutlandırılır. Kapasite Prandtl-Colebrook formülüyle, pürüzlülük kb = 1 mm alınarak hesaplanır. Tablo yarı dolu PVC borular içindir; et kalınlığı örnektir.

Yarı dolu (h/d = 0,5) PVC atık su borusunun kapasitesi (L/s)
Boru	İç çap (mm)	%0,5	%1	%1,5	%2	%3	%5
Ø50	46,4	0,25	0,35	0,43	0,5	0,62	0,8
Ø75	71,4	0,79	1,13	1,39	1,6	1,97	2,55
Ø110 (100'lük)	105,6	2,27	3,22	3,96	4,58	5,62	7,26
Ø125	120	3,19	4,54	5,57	6,44	7,9	10,22
Ø160	153,6	6,17	8,77	10,76	12,44	15,26	19,73
Ø200	192,2	11,22	15,93	19,54	22,58	27,69	35,79

Yöntem, EN 12056'ya dayanan üretici tablolarıyla karşılaştırıldı: 98 mm iç çaplı boru, %1 eğim ve %70 dolulukta tablo yaklaşık 4,2 L/s ve 0,8 m/s verirken bu hesap 4,4 L/s ve 0,79 m/s bulur.

Bir evden ne kadar atık su gelir?

Atık su debisi aynı anda kullanılan armatürlere bağlıdır ve TS EN 12056-2'de armatür birimleri (DU) ile hesaplanır; her armatürün bir debi değeri vardır ve aynı anda kullanım olasılığı bir katsayıyla hesaba katılır. Türkiye'de klozetin bağlandığı hatlarda uygulamada 100'lük (Ø110) boru kullanılır. Hesap sonucunda bulduğunuz debiyi araca girerek gereken eğimi kontrol edebilirsiniz.

Sonraki adım

Basınç KaybıBasınçlı temiz su hatlarında sürtünme kaybını hesaplayın.
Boru Çapı ve Akış HızıBasınçlı hatta debiye uygun boru çapını seçin.
Tank HacmiAtık su ya da yağmur suyu deposunun hacmini hesaplayın.

Kaynaklar ve doğrulama

Kapasiteler Prandtl-Colebrook formülüyle (kb = 1 mm, 10 °C su) kısmi dolu dairesel kesit için hesaplanır. En az eğim değerleri TS EN 12056-2'ye dayanan boru üreticisi dokümanlarından alınmıştır.

Sık sorulan sorular

Pis su borusu eğimi kaç olmalı?
Bina içi atık su tesisatı TS EN 12056-2'ye göre tasarlanır. Üretici teknik dokümanları havalandırmasız bağlantı boruları için en az %1, havalandırmalı bağlantı boruları için en az %0,5 eğim verir; projeniz daha fazlasını isteyebilir.

%2 eğim ne demek?
Borunun her metrede 2 cm alçalması demektir; 5 metrelik hatta toplam 10 cm kot farkı.

100'lük pis su borusu kaç litre taşır?
Ø110 PVC boru yarı doluyken %1 eğimde yaklaşık 3,2 L/s, %2 eğimde 4,6 L/s taşır.

Eğim artınca boru daha çok taşır mı?
Evet; hız ve kapasite eğimin yaklaşık kareköküyle artar. Eğimi iki katına çıkarmak kapasiteyi yaklaşık %40 artırır.