Profil serileri
- IPE profil tablosu (IPE 80 – IPE 600): dar başlıklı, paralel başlıklı I profil. Kirişlerde en sık görülen seri.
- HEA profil tablosu (HEA 100 – HEA 1000): geniş başlıklı H profilin hafif serisi.
- HEB ve HEM profil tablosu (HEB 100 – HEB 1000): geniş başlıklı H profilin normal (HEB) ve ağır (HEM) serileri.
- NPU profil tablosu (NPU 50 – NPU 400): eğimli başlıklı U profil; Avrupa standardındaki adı UPN.
- NPI profil tablosu (NPI 80 – NPI 600): eğimli başlıklı I profil; Avrupa standardındaki adı IPN.
Türkiye'de NPU ve NPI adları eski DIN gösteriminden gelir; Avrupa standardı EN 10365 aynı profilleri UPN ve IPN olarak adlandırır. HEA, HEB ve HEM ise standartta HE 300 A, HE 300 B gibi yazılır.
Aynı numarada hangi profil ne kadar ağır?
Profil adındaki sayı yaklaşık yüksekliği gösterir, ama aynı numaradaki profiller çok farklı ağırlıktadır. Son sütun, bir kilogram çeliğin güçlü eksende ne kadar kesit modülü sağladığını gösterir; yüksek değer, eğilmeye çalışan bir kirişte malzemenin daha verimli kullanıldığı anlamına gelir.
| Profil | kg/m | h × b (mm) | Iy (cm⁴) | Iz (cm⁴) | Wel,y / kg (cm³/kg·m⁻¹) |
|---|---|---|---|---|---|
| IPE 200 | 22,4 | 200 × 100 | 1.943 | 142 | 8,67 |
| NPI 200 | 26,2 | 200 × 90 | 2.140 | 117 | 8,17 |
| NPU 200 | 25,3 | 200 × 75 | 1.910 | 148 | 7,55 |
| HEA 200 | 42,3 | 190 × 200 | 3.692 | 1.335 | 9,19 |
| HEB 200 | 61,3 | 200 × 200 | 5.696 | 2.003 | 9,29 |
| HEM 200 | 103 | 220 × 206 | 10.640 | 3.651 | 9,39 |
Örneğin IPE 300 (42,2 kg/m) ile HEA 200 (42,3 kg/m) neredeyse aynı ağırlıktadır. IPE 300'ün güçlü eksen atalet momenti 8.356 cm⁴, HEA 200'ünki 3.692 cm⁴; buna karşılık zayıf eksende HEA 200 1.335 cm⁴ ile IPE 300'ün 604 cm⁴ değerini geçer. Tek yönde eğilen kirişlerde IPE, iki yönde yük ve burkulma etkisi taşıyan kolonlarda HE serisi bu yüzden öne çıkar.
Tablodaki semboller ne anlama geliyor?
- h profil yüksekliği, b başlık genişliği, tw gövde kalınlığı, tf başlık kalınlığıdır.
- r gövde ile başlık arasındaki köşe yarıçapıdır; NPU ve NPI'da r2 başlık ucundaki yuvarlaklıktır.
- A kesit alanı, Yüzey bir metre profilin boyanacak veya galvanizlenecek dış yüzey alanıdır.
- Iy, Iz atalet momentleridir: profilin eğilmeye karşı direncini gösterir. y güçlü eksen (gövdeye dik yükleme), z zayıf eksendir.
- Wel elastik, Wpl plastik kesit modülüdür; gerilme hesabında momentin bölündüğü değerdir. i atalet yarıçapıdır ve burkulma hesabında kullanılır.
Profil ağırlığı nasıl hesaplanır?
Toplam ağırlık = metre ağırlığı (kg/m) × boy (m) × adet. Örneğin 12 metrelik 5 adet IPE 200: 22,4 × 12 × 5 = 1.344 kg. Tablolardaki metre ağırlıkları kesit alanı × 7850 kg/m³ yoğunlukla hesaplanmış nominal değerlerdir; standart, üretimde kütle için küçük bir tolerans tanır.
Kaynaklar ve doğrulama
Ölçüler ve kesit değerleri: ArcelorMittal Europe, "Sections and Merchant Bars – Sales Programme" (2026) ve IPN eki; boyut standardı EN 10365:2017. Her profil için kesit alanı, metre ağırlığı, atalet momentleri ve elastik kesit modülleri ölçülerden formülle yeniden hesaplanıp katalog değerleriyle karşılaştırılmıştır (en büyük fark %1'in altında). Atalet yarıçapları (i) √(I/A) ile hesaplanmıştır.
Tablolar ön boyutlandırma ve malzeme hesabı içindir; taşıyıcı sistem kararları yetkili mühendisin statik hesabıyla verilmelidir.
Sık sorulan sorular
IPE 200 profilin metresi kaç kg?
IPE 200 22,4 kg/m'dir; 12 metrelik bir boy 268,8 kg gelir.
NPU ile UPN aynı mı?
Evet. NPU Türkiye'de kullanılan eski DIN adıdır; Avrupa standardı EN 10365 aynı U profilleri UPN olarak adlandırır. NPI ve IPN için de durum aynıdır.
HEA, HEB ve HEM arasındaki fark nedir?
Üçü de geniş başlıklı H profildir. HEA hafif, HEB normal, HEM ağır seridir. Örneğin 300 numarada ağırlıklar 88,3, 117 ve 238 kg/m'dir.
Tablodaki değerler hangi standarda göre?
Ölçüler EN 10365:2017'ye göredir ve ArcelorMittal'in güncel profil kataloğundan alınmıştır.