U değeri nasıl hesaplanır?
Her katmanın ısıl direnci R = d / λ'dır (d metre, λ W/mK). Katman dirençleri, iç ve dış yüzey dirençleri (Rsi, Rse) ile toplanır ve U = 1 / Rtoplam bulunur. Yüzey dirençleri ısı akış yönüne bağlıdır: duvarda Rsi = 0,13, çatıda 0,10, döşemede 0,17; dış yüzeyde Rse = 0,04 m²K/W (EN ISO 6946).
Örnek: 20 cm beton (λ = 1,4) duvarda R = 0,13 + 0,20/1,4 + 0,04 = 0,313 m²K/W ve U = 3,2 W/m²K. Dışına 5 cm EPS (λ = 0,038) eklenince R 1,629 m²K/W'a çıkar ve U 0,61 W/m²K'ye iner.
Yalıtım kalınlığına göre U değeri
20 cm beton duvar dışına EPS eklendiğinde U değeri ve 1 m² duvardan 20 K sıcaklık farkında kaybedilen ısı:
| EPS kalınlığı | U (W/m²K) | Isı kaybı (W/m², ΔT = 20 K) | Yalıtımsız duvara göre azalma |
|---|---|---|---|
| Yalıtımsız | 3,196 | 63,9 | – |
| 2 cm | 1,192 | 23,8 | %63 |
| 3 cm | 0,907 | 18,1 | %72 |
| 4 cm | 0,732 | 14,6 | %77 |
| 5 cm | 0,614 | 12,3 | %81 |
| 6 cm | 0,529 | 10,6 | %83 |
| 8 cm | 0,414 | 8,3 | %87 |
| 10 cm | 0,34 | 6,8 | %89 |
| 12 cm | 0,288 | 5,8 | %91 |
| 15 cm | 0,235 | 4,7 | %93 |
İlk santimetreler U değerini hızla düşürür, sonrakilerin etkisi giderek azalır. Bu yüzden yalıtım kalınlığı seçimi yalnız U değeriyle değil maliyet ve amortismanla birlikte değerlendirilir.
λ değerini nereden almalı?
Isıl iletkenlik ürün türüne, yoğunluğa ve neme göre değişir. Yalıtım levhalarında ürünün etiketinde ve CE belgesinde yazan beyan değerini (λD) kullanın. Tuğla, gazbeton ve bims gibi duvar malzemelerinde değerler ürüne göre çok farklı olduğundan araçta hazır seçenek verilmez; üreticinin belgesindeki λ değerini girin.
U değeri ve TS 825
Türkiye'de binaların ısı yalıtımı TS 825 standardıyla düzenlenir; standart, iklim bölgesine göre duvar, çatı, döşeme ve pencere için izin verilen en büyük U değerlerini verir. Bu araç bir uygunluk kontrolü yapmaz; ısı yalıtım projesi yetkili kişilerce TS 825'in güncel sürümüne göre hazırlanır. Isı köprüleri (kolon, kiriş, döşeme alınları) ayrıca değerlendirilir.
Kaynaklar ve doğrulama
Yüzey ısıl dirençleri: EN ISO 6946 (Tablo 7). Hazır λ seçenekleri sitenin ısıl iletkenlik tablosundaki tipik değerlerdir; hesap için ürün belgesindeki beyan değeri esas alınmalıdır. Isı yalıtım kuralları: TS 825.
Sık sorulan sorular
U değeri ne demek?
Bir yapı elemanının 1 m²'sinden, iki yüzü arasında 1 K sıcaklık farkı varken geçen ısı miktarıdır (W/m²K). Ne kadar küçükse eleman o kadar iyi yalıtılmıştır.
U değeri formülü nedir?
U = 1 / (Rsi + Σ d/λ + Rse). d katman kalınlığı (m), λ ısıl iletkenlik (W/mK), Rsi ve Rse iç ve dış yüzey dirençleridir.
5 cm EPS U değerini ne kadar düşürür?
20 cm beton duvarda U değeri 3,2'den 0,61 W/m²K'ye, yani yaklaşık %81 düşer (EPS λ = 0,038).