Birimler ve ölçüler
Birim Rehberi
Birimlerin tanımlarını, sembollerini, tarihçelerini ve ilgili dönüşüm araçlarını inceleyin.Uzunluk birimleri
Dönüşümleri görüntüle- mMetreMetre, Uluslararası Birim Sistemi'nde uzunluğun temel birimidir. Günlük yaşamdan mühendisliğe kadar mesafe ve boyut ölçümünde kullanılır.
- kmKilometreKilometre, 1000 metreye eşit bir uzunluk birimidir. Şehirler arası ve coğrafi mesafeleri ifade etmekte kullanılır.
- cmSantimetreSantimetre, metrenin yüzde birine eşit bir uzunluk birimidir. Küçük nesnelerin ve günlük ölçülerin ifade edilmesinde yaygındır.
- dmDesimetreDesimetre, metrenin onda birine eşit bir uzunluk birimidir. Günlük hayatta doğrudan az kullanılsa da, hacim ölçümünde litre ile doğrudan bağlantılıdır (1 litre = 1 desimetreküp).
- pmPikometrePikometre, metrenin trilyonda birine eşit, atomik ve atomlar arası mesafelerin ifade edilmesinde kullanılan aşırı küçük bir uzunluk birimidir.
- mmMilimetreMilimetre, metrenin binde birine eşit bir uzunluk birimidir. Hassas teknik ölçümlerde sık kullanılır.
- miMilMil, özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık'ta kullanılan bir uzunluk birimidir. Bir uluslararası mil 1609,344 metreye eşittir.
- ftFitFit, İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan bir uzunluk birimidir. Bir uluslararası fit tam olarak 0,3048 metreye eşittir.
- inİnçİnç, İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan kısa bir uzunluk birimidir. Bir inç tam olarak 2,54 santimetreye eşittir.
- ydYardaYarda, İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan bir uzunluk birimidir. Bir yarda tam olarak 0,9144 metreye eşittir.
- AUAstronomik BirimAstronomik Birim (AU), Güneş Sistemi içindeki mesafeleri ifade etmek için kullanılan bir uzunluk birimidir; yaklaşık olarak Dünya-Güneş arası ortalama mesafeye eşittir.
- lyIşık YılıIşık yılı, ışığın boşlukta tam bir yıl boyunca aldığı mesafeyi ifade eden bir uzunluk birimidir; yıldızlar ve galaksiler arası mesafeleri anlatmak için kullanılır.
- pcParsekParsek, profesyonel astronomların yıldızlar arası mesafeleri ifade etmek için tercih ettiği bir uzunluk birimidir; yaklaşık 3,26 ışık yılına eşittir.
- ÅAngströmAngström (Å), atomlar ve moleküller ölçeğindeki mesafeleri ifade etmek için kullanılan çok küçük bir uzunluk birimidir.
- ftmKulaç (Fathom)Kulaç (fathom), özellikle denizcilikte su derinliğini ölçmek için kullanılan bir uzunluk birimidir. 1 kulaç 1,8288 metreye eşittir.
- furFurlongFurlong, 201,168 metreye (660 fite) eşit bir uzunluk birimidir. Günümüzde en çok at yarışı mesafelerinin ifade edilmesinde kullanılır.
- µmMikrometreMikrometre, metrenin milyonda birine eşit çok küçük bir uzunluk birimidir. Hassas mühendislik toleranslarında ve mikroskobik ölçümlerde kullanılır.
- nmNanometreNanometre, metrenin milyarda birine eşit son derece küçük bir uzunluk birimidir. Işık dalga boyu ve atomik ölçekli boyutların ifadesinde kullanılır.
- nmiDeniz miliDeniz mili, denizcilik ve havacılıkta kullanılan, Dünya'nın enlem dairesine dayanan bir uzunluk birimidir. Tam olarak 1852 metreye eşittir.
- arşınArşınArşın, Osmanlı döneminde kullanılan geleneksel bir uzunluk birimidir. En yaygın biçimi olan çarşı arşını 68 santimetreye karşılık gelir.
- endazeEndazeEndaze, Osmanlı döneminde özellikle kumaş ölçümünde kullanılan bir uzunluk birimidir. Metrik karşılığı 65 santimetredir.
- pusBizans AyağıBizans ayağı (pous), Bizans İmparatorluğu'nda kullanılan temel uzunluk birimidir. Metrik karşılığı yaklaşık 31,48 santimetredir.
- orgyiaBizans KulacıBizans kulacı (orgyia), Bizans döneminde kullanılan ve altı ayak (pous) uzunluğundaki bir mesafe birimidir. Metrik karşılığı yaklaşık 188,88 santimetredir.
- çığÇığÇığ, eski Türklerin kullandığı bir uzunluk birimidir. Kaşgarlı Mahmud'un Dîvânu Lugâti't-Türk adlı eserine göre metrik karşılığı yaklaşık 33,3 santimetredir.
Kütle birimleri
Dönüşümleri görüntüle- kgKilogramKilogram, Uluslararası Birim Sistemi'nde kütlenin temel birimidir. Ticaret, laboratuvar ve mühendislikte yaygın olarak kullanılır.
- gGramGram, kilogramın binde birine eşit bir kütle birimidir. Gıda, laboratuvar ve küçük maddesel miktarları ifade etmekte kullanılır.
- mgMiligramMiligram, gramın binde birine eşit çok küçük bir kütle birimidir. İlaç ve laboratuvar ölçümlerinde kritik öneme sahiptir.
- lbPoundPound, İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan bir kütle birimidir. Bir uluslararası pound tam olarak 0,45359237 kilograma eşittir.
- tTonMetrik ton, 1000 kilograma eşit büyük bir kütle birimidir. Ağır yüklerin ve endüstriyel miktarların ifade edilmesinde kullanılır.
- ozOnsOns, İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan küçük bir kütle birimidir. Bir avoirdupois ons 28,349523125 grama eşittir.
- okkaOkkaOkka (kıyye), Osmanlı döneminde kullanılan geleneksel bir kütle birimidir. 400 dirheme, yani yaklaşık 1282,945 grama eşittir.
- dirhemDirhemDirhem, Osmanlı döneminde kullanılan küçük bir kütle birimidir. Bir okkanın dörtyüzde birine, yaklaşık 3,207 grama eşittir.
- miskalMiskalMiskal, Osmanlı döneminde altın, gümüş ve değerli ilaçlar gibi hassas tartım gerektiren maddeler için kullanılan bir kütle birimidir. 1 miskal, tam olarak 1,5 dirheme (4,81104375 grama) eşittir.
- batmanBatmanBatman, Anadolu'da yaygın kullanılan geleneksel bir ağırlık birimidir. Yakın dönemde ticarette kullanılan standarda göre 1 batman 6 okkaya (yaklaşık 7,698 kg) eşittir; ancak bölgeye göre 2 ila 8 okka arasında büyük farklılıklar gösterebilirdi.
- oztTroy OnsTroy ons, altın, gümüş ve platin gibi kıymetli madenlerin uluslararası piyasalarda tartılmasında kullanılan özel bir kütle birimidir. Günlük hayatta bilinen 'ons' (avoirdupois ons, 28,35 g) ile karıştırılmamalıdır; troy ons tam olarak 31,1034768 grama eşittir.
- ctKaratKarat, elmas, yakut, zümrüt gibi değerli taşların ağırlığını ifade etmek için kullanılan bir kütle birimidir. 1 karat tam olarak 0,2 grama (200 miligram) eşittir. Altının saflığını ifade eden 'ayar' kavramıyla aynı şey değildir; karat burada bir ağırlık, ayar ise bir saflık oranıdır.
- grGrainGrain, tarihi bir kütle birimidir ve günümüzde en çok mermi/barut ağırlığı ile okçulukta ok ağırlığını ifade etmek için kullanılır. 1 grain, yaklaşık 64,8 miligrama eşittir.
- DaDaltonDalton (Da), atom ve moleküllerin kütlesini ifade etmek için kullanılan çok küçük bir kütle birimidir; karbon-12 atomunun kütlesinin on ikide birine eşittir.
- stStoneStone (st), Birleşik Krallık ve İrlanda'da özellikle vücut ağırlığı belirtmek için kullanılan bir kütle birimidir. 1 stone, 14 pound'a (6,35029318 kg) eşittir.
- qKentalKental (kental/quintal), 100 kilograma eşit bir kütle birimidir. Türkiye'de başta tarımsal verim ve hasat miktarlarının ifade edilmesinde yaygın kullanılır.
- litraBizans LitrasıBizans litrası (litra), Bizans İmparatorluğu'nda kullanılan temel kütle birimidir. Metrik karşılığı yaklaşık 324 gramdır.
- ounkiaBizans OnsuBizans onsu (ounkia), Bizans litrasının on ikide birine eşit bir kütle birimidir. Metrik karşılığı yaklaşık 27 gramdır.
Hacim birimleri
Dönüşümleri görüntüle- imp galİngiliz Galonuİngiliz Galonu (Imperial Gallon), Birleşik Krallık ve bazı Milletler Topluluğu ülkelerinde kullanılan bir sıvı hacim birimidir; ABD galonundan yaklaşık %20 daha büyüktür.
- buBushelBushel, tarım ürünleri (özellikle tahıl) ticaretinde kullanılan bir hacim/ağırlık birimidir; günümüzde emtia piyasalarında fiilen bir ağırlık birimi gibi işlev görür.
- ptPintPint (ABD), sıvı ölçümünde kullanılan, 1 galonun sekizde birine eşit bir hacim birimidir.
- imp ptİngiliz Pintİngiliz Pint (Imperial Pint), Birleşik Krallık'ta kullanılan ve ABD pint'inden yaklaşık %20 daha büyük olan bir hacim birimidir; İngiltere'nin bira kültüründe özel bir yeri vardır.
- qtQuartQuart (ABD), 1 galonun dörtte birine eşit bir sıvı hacim birimidir.
- imp qtİngiliz Quartİngiliz Quart (Imperial Quart), Birleşik Krallık'ta kullanılan, ABD quart'ından yaklaşık %20 daha büyük bir hacim birimidir.
- fl ozSıvı OnsSıvı Ons (ABD), küçük sıvı miktarlarını (içecek, ilaç, parfüm gibi) ifade etmek için kullanılan bir hacim birimidir.
- imp fl ozİngiliz Sıvı Onsİngiliz Sıvı Ons (Imperial Fluid Ounce), Birleşik Krallık'ta kullanılan, ABD sıvı onsundan yaklaşık %4 daha küçük bir hacim birimidir.
- pkPeckPeck, tarım ürünleri (özellikle meyve ve sebze) ölçümünde kullanılan, 1 bushel'in dörtte birine eşit bir hacim birimidir.
- ykYemek KaşığıYemek kaşığı, Türk mutfağında tarif ölçümünde en sık kullanılan hacim birimidir. Standart bir yemek kaşığı yaklaşık 15 mL'ye eşittir.
- çkÇay KaşığıÇay kaşığı, Türk mutfağında küçük miktarlı malzemelerin (tuz, baharat, maya vb.) ölçümünde kullanılan hacim birimidir. Standart bir çay kaşığı yaklaşık 5 mL'ye eşittir.
- sbSu BardağıSu bardağı, Türk mutfağında un, şeker, süt gibi malzemelerin ölçümünde kullanılan standart hacim birimidir. Geleneksel Türk su bardağı 200 mL'ye eşittir.
- LLitreLitre, sıvı ve kapasiteleri ifade etmek için çok yaygın kullanılan bir hacim birimidir. 1 litre, 0,001 metreküpe eşittir.
- m³MetreküpMetreküp, hacmin SI türetilmiş birimidir. Büyük hacimler ve teknik kapasiteler için temel referanstır.
- mLMililitreMililitre, litrenin binde birine eşit küçük bir hacim birimidir. Hassas sıvı ölçümlerinde kullanılır.
- cm³SantimetreküpSantimetreküp (cm³), metreküpün milyonda birine eşit küçük bir hacim birimidir. Motor silindir hacminden laboratuvar ölçümlerine kadar geniş kullanım alanı vardır.
- ft³FitküpFitküp (ft³), İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan bir hacim birimidir. Bir kenarı bir fit olan küpün hacmine eşittir.
- in³İnçküpİnçküp (in³), İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan küçük bir hacim birimidir. Özellikle motor silindir hacmi ifadesinde (cubic inch) kullanılır.
- galGalonGalon, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde sıvı hacmi ölçmek için kullanılan bir birimdir. Bir ABD galonu 3,78541 litreye eşittir.
- bblVaril (petrol)Varil (bbl), özellikle ham petrol ticaretinde kullanılan standart bir hacim birimidir. 1 varil, 158,987 litreye (42 ABD galonuna) eşittir.
- kileKileKile, Osmanlı döneminde tahıl (buğday, arpa vb.) ölçümünde kullanılan bir hacim birimidir. Sultan III. Selim döneminde İstanbul kilesi standardına göre 1 kile 37 litreye eşitti; ancak bölgeye ve döneme göre büyük farklılıklar gösterirdi.
- şinikŞinikŞinik, Osmanlı döneminde kilenin alt birimi olarak tahıl ölçümünde kullanılan bir hacim birimidir. Eski standarda göre 1 kilenin dörtte biri olup yaklaşık 9,25 litreye eşittir.
Alan birimleri
Dönüşümleri görüntüle- aArAr, 100 metrekareye eşit, günlük bahçe/arsa büyüklüklerini ifade etmek için kullanılan eski bir metrik alan birimidir.
- tsuboTsuboTsubo, Japonya'da gayrimenkul ve arsa ölçümünde kullanılan geleneksel bir alan birimidir. 1 tsubo, 3,305785 metrekareye eşittir.
- m²MetrekareMetrekare, alanın SI türetilmiş birimidir. Zemin, kesit ve yüzey hesaplarında temel referans olarak kullanılır.
- haHektarHektar, özellikle arazi ölçümünde kullanılan büyük bir alan birimidir. 1 hektar tam olarak 10000 metrekareye eşittir.
- ft²FitkareFitkare, İngiliz ve ABD ölçü sistemlerinde kullanılan bir alan birimidir. Bir kare fit yaklaşık 0,092903 metrekareye eşittir.
- cm²SantimetrekareSantimetrekare, metrekarenin on binde birine eşit küçük bir alan birimidir. Küçük yüzeylerin ve kesit alanlarının ifadesinde kullanılır.
- mm²MilimetrekareMilimetrekare, metrekarenin milyonda birine eşit çok küçük bir alan birimidir. Kablo kesitleri ve hassas mühendislik alanlarında kullanılır.
- km²KilometrekareKilometrekare, bir kenarı bir kilometre olan karenin alanına eşit büyük bir alan birimidir. Şehir, ülke ve bölge yüz ölçümlerinde kullanılır.
- in²İnçkareİnçkare, İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan küçük bir alan birimidir. Bir kenarı bir inç olan karenin alanına eşittir.
- yd²YardakareYardakare, İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan, bir kenarı bir yarda (0,9144 m) olan karenin alanına eşit bir birimdir.
- acAkreAkre, özellikle İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde arazi ölçümünde kullanılan büyük bir alan birimidir. 4046,8564224 metrekareye eşittir.
- killaKillaKilla, Kuzey Hindistan'ın Pencap ve Haryana eyaletleri ile Pakistan'da tarım arazisi ölçümünde kullanılan, değer olarak akreye birebir eşit geleneksel bir alan birimidir.
- kanalKanalKanal, Pencap (Hindistan-Pakistan), Cammu-Keşmir ve Himaçal Pradeş'te arazi ölçümünde kullanılan bir alan birimidir. Resmi Pencap standardına göre 1 kanal 505,857 m²'ye eşittir.
- marlaMarlaMarla, Pakistan ve Kuzey Hindistan'da (özellikle Pencap) küçük arsa ve konut parsellerinin ölçümünde kullanılan bir alan birimidir. Resmi standarda göre 1 marla 25,29 m²'ye eşittir.
- gunthaGunthaGuntha, Hindistan'ın Maharaştra ve Karnataka eyaletlerinde arazi ölçümünde kullanılan bir alan birimidir. Resmi tanıma göre 1 guntha tam olarak 1 akrenin kırkta birine (101,17 m²) eşittir.
- centCent (Arazi)Cent, Hindistan'ın Kerala ve Tamil Nadu eyaletlerinde arsa ölçümünde kullanılan bir alan birimidir. Tanımı gereği 1 cent tam olarak 1 akrenin yüzde birine (40,47 m²) eşittir.
- groundGroundGround, Hindistan'ın Tamil Nadu eyaletinde, özellikle Chennai'de arsa ölçümünde kullanılan bir alan birimidir. Yerleşik standarda göre 1 ground 2400 fitkareye (222,97 m²) eşittir.
- biswaBiswaBiswa, Kuzey Hindistan'da (özellikle Uttar Pradeş) arazi ölçümünde kullanılan, bigha'nın alt birimi olan geleneksel bir alan birimidir. Bu sayfada Uttar Pradeş 'pucca' standardı (1 bigha'nın 1/20'si) esas alınmıştır: 1 biswa = 126,46 m².
- dönümDönümDönüm, Türkiye'de arazi ve emlak ölçümünde kullanılan geleneksel bir alan birimidir. Modern standarda göre 1 dönüm tam olarak 1000 metrekareye eşittir.
- dekarDekarDekar, 1000 metrekareye eşit metrik bir alan birimidir. Türkiye'de dönüm ile eş değerde kullanılır ve tarım arazilerinde yaygındır.
- decimalDecimal (Arazi)Decimal (Şotangşo), Bangladeş'te arazi ölçümünde kullanılan geleneksel bir alan birimidir. 1 decimal, 1 akrenin yüzde biri (1/100) olarak tanımlanır.
- kathaKathaKatha, Bangladeş ve Batı Bengal'de arazi ölçümünde kullanılan geleneksel bir alan birimidir. Bangladeş standardına göre 1 katha 720 fitkareye (66,89 m²) eşittir.
- bighaBighaBigha, Güney Asya'da (Bangladeş, Hindistan, Nepal) arazi ölçümünde kullanılan geleneksel bir alan birimidir. Bangladeş standardına göre 1 bigha 20 kathaya (1337,8 m²) eşittir.
- feddanFeddanFeddan, Mısır ve bazı komşu Arap ülkelerinde tarım arazisi ölçümünde kullanılan geleneksel bir alan birimidir. 1 feddan yaklaşık 4200,833 metrekareye eşittir.
- kırat (arazi)Kırat (Arazi)Kırat (arazi), Mısır'da feddan'ın alt birimi olarak kullanılan bir alan ölçüsüdür ve mücevherattaki ayar kıratıyla karıştırılmamalıdır. 1 kırat, 1 feddan'ın 24'te birine eşittir.
- sehmSehm (Arazi Payı)Sehm, Mısır'da kırat'ın alt birimi olarak kullanılan en küçük geleneksel arazi ölçüsüdür. 1 sehm, 1 kırat'ın 24'te birine eşittir.
Basınç birimleri
Dönüşümleri görüntüle- TorrTorrTorr, özellikle vakum teknolojisi ve laboratuvar ortamlarında kullanılan bir basınç birimidir; milimetre cıva sütunu ile pratikte neredeyse aynıdır.
- MPaMegapascalMegapascal (MPa), 1.000.000 pascala eşit bir basınç birimidir; malzeme mukavemeti ve mühendislik hesaplarında en yaygın kullanılan basınç birimlerinden biridir.
- hPaHektopascalHektopascal (hPa), 100 pascala eşit bir basınç birimidir ve meteorolojide atmosfer basıncını ifade etmenin uluslararası standardıdır.
- PaPascalPascal, Uluslararası Birim Sistemi'nde basıncın türetilmiş birimidir. 1 Pa = 1 N/m² ilişkisiyle tanımlanır.
- kPaKilopascalKilopascal, 1000 pascala eşit bir basınç birimidir. Pratik mühendislikte pascaldan daha okunabilir sonuçlar sağlar.
- barBarBar, 100000 pascala eşit bir basınç birimidir. Sanayi ve ekipman göstergelerinde çok yaygın bir pratik gösterimdir.
- atmAtmosferAtmosfer, Dünya atmosferinin deniz seviyesindeki ortalama basıncına yakın bir referans değere dayanan basınç birimidir. Standart atmosfer olarak da anılır.
- psiPSIPSI, pound-force per square inch ifadesinin kısaltmasıdır. Anglo-Amerikan teknik sistemlerde kullanılan yaygın bir basınç birimidir.
- mmHgMilimetre CıvaMilimetre cıva, bir cıva sütununun yüksekliğine dayanan bir basınç birimidir. Tıbbi ve laboratuvar ölçümlerinde tarihsel önem taşır.
- kgf/cm²Kilogram-kuvvet/SantimetrekareKilogram-kuvvet/santimetrekare, kuvvet ve alan ilişkisine dayanan SI dışı bir basınç birimidir. Eski göstergelerde ve bazı servis belgelerinde görülür.
- mbarMilibarMilibar (mbar), bar biriminin binde biri büyüklüğünde bir basınç birimidir. Meteorolojide atmosfer basıncını ifade etmek için standart olarak kullanılır.
- atTeknik AtmosferTeknik atmosfer, özellikle Avrupa ve eski Sovyet mühendislik literatüründe kullanılan, kilogram-kuvvet/santimetrekare'ye eşit bir basınç birimidir.
- mmH2OMilimetre Su SütunuMilimetre su sütunu, düşük basınç farklarını (özellikle havalandırma kanallarında) hassas biçimde ifade etmek için kullanılan bir basınç birimidir.
Sıcaklık birimleri
Dönüşümleri görüntüle- °RRankineRankine, Fahrenheit derece aralığını kullanan, sıfır noktası mutlak sıfıra denk gelen mutlak bir sıcaklık ölçeğidir; özellikle ABD mühendislik hesaplarında kullanılır.
- °RéRéaumurRéaumur, suyun donma noktasını 0, kaynama noktasını 80 derece olarak tanımlayan, tarihsel olarak Avrupa'da yaygın kullanılmış bir sıcaklık ölçeğidir.
- °CSantigratSantigrat ölçeği, günlük yaşam ve mühendislikte en yaygın sıcaklık gösterimlerinden biridir.
- °FFahrenheitFahrenheit, özellikle ABD’de yaygın olan bir sıcaklık ölçeğidir.
- KKelvinKelvin, sıcaklığın SI temel birimidir ve mutlak sıcaklık ölçeğini temsil eder.
Hız birimleri
Dönüşümleri görüntüle- m/sMetre/SaniyeMetre/saniye, hızın SI türetilmiş birimidir. Mühendislik ve fizikte temel referans kabul edilir.
- km/hKilometre/SaatKilometre/saat, kara taşımacılığında yaygın kullanılan pratik bir hız birimidir.
- mphMil/SaatMil/saat, özellikle ABD ve Birleşik Krallık uygulamalarında kullanılan bir hız birimidir.
- knotKnotKnot (deniz mili/saat), saatte 1 deniz mili (1852 metre) hıza eşit olan, denizcilik ve havacılıkta kullanılan standart hız birimidir.
- cIşık HızıIşık hızı (c), boşluktaki elektromanyetik dalgaların (ışık dahil) yayılma hızıdır ve evrenin en temel fizik sabitlerinden biridir. Değeri tam olarak 299.792.458 m/s'dir.
- km/sKilometre/SaniyeKilometre/saniye, çok yüksek hızları (uydu, roket, gök cismi hızları gibi) ifade etmek için kullanılan bir metrik hız birimidir.
- ft/sFit/SaniyeFit/saniye, İngiliz ve Amerikan ölçü sisteminde hızı ifade eden bir birimdir; özellikle ABD'de mermi hızı ve akışkan hızı ölçümlerinde kullanılır.
- m/minMetre/DakikaMetre/dakika, özellikle konveyör bant ve yürüteç gibi düşük hızlı sistemlerin hızını ifade etmek için kullanılan bir metrik birimdir.
- km/minKilometre/DakikaKilometre/dakika, orta-yüksek hızları (tren, uçak gibi) ifade etmek için kullanılan, günlük hayatta daha az yaygın bir metrik hız birimidir.
- cm/sSantimetre/SaniyeSantimetre/saniye, düşük hızları (laboratuvar akışkan deneyleri, küçük robotik sistemler gibi) hassas biçimde ifade etmek için kullanılan bir metrik birimdir.
Enerji birimleri
Dönüşümleri görüntüle- eVElektronvoltElektronvolt (eV), bir elektronun 1 voltluk potansiyel farkından geçerken kazandığı kinetik enerjiyi ifade eden, atom altı ve parçacık fiziğinde kullanılan bir enerji birimidir.
- JJouleJoule, enerjinin SI türetilmiş birimidir. İş, ısı ve enerji miktarlarını ifade etmek için kullanılır.
- kWhKilovat-saatKilovat-saat, elektrik tüketiminde yaygın kullanılan bir enerji birimidir.
- calKaloriKalori (cal), bir gram suyun sıcaklığını 1°C artırmak için gereken enerji miktarı olarak tanımlanan, SI dışı bir enerji birimidir. Termokimyasal kalori tanımına göre 1 kalori 4,184 joule'e eşittir.
- kcalKilokaloriKilokalori (kcal), 1000 kaloriye eşit bir enerji birimidir. Gıda etiketlerinde ve beslenme bilgilerinde görülen "kalori" değeri aslında çoğunlukla kilokaloridir (bazen "büyük Kalori", büyük K ile, olarak da adlandırılır).
- BtuBTUBTU (British Thermal Unit), 1 pound suyun sıcaklığını 1°F artırmak için gereken enerji miktarı olarak tanımlanan, İngiliz/Amerikan ölçü sisteminde kullanılan bir enerji birimidir.
- WhWatt-saatWatt-saat (Wh), 1 watt gücün 1 saat boyunca harcadığı veya ürettiği enerji miktarını ifade eden bir birimdir. Genellikle küçük cihazların ve pillerin enerji kapasitesini belirtmek için kullanılır.
- kJKilojouleKilojoule (kJ), 1000 joule'e eşit bir enerji birimidir. Özellikle Avrupa ve Avustralya'daki gıda etiketlerinde kilokalorinin yanında veya yerine kullanılır.
- MJMegajouleMegajoule, büyük enerji miktarlarını (yakıt enerji içeriği, gıda enerjisi gibi) ifade etmek için kullanılan, joule'ün milyon katı olan bir SI birimidir.
- thThermTherm, doğal gaz faturalandırmasında (özellikle ABD ve İngiltere'de) kullanılan geleneksel bir enerji birimidir.
- quad BTUQuad BTUQuad (quadrillion Btu), ulusal ve küresel enerji istatistiklerinde kullanılan, çok büyük ölçekli enerji miktarlarını ifade eden bir birimdir.
Güç birimleri
Dönüşümleri görüntüle- TRSoğutma TonuSoğutma Tonu (TR), iklimlendirme ve soğutma sektöründe kullanılan bir güç birimidir; bir klima/soğutma sisteminin kaç birim ısıyı ortamdan çekebildiğini ifade eder.
- BTU/hBTU/saatBTU/saat (BTU per hour), ısıtma ve soğutma gücünün ifade edilmesinde kullanılan bir birimdir; Türkiye'de klima kapasitelerinin neredeyse tamamı bu birimle satılır (9000 BTU, 12000 BTU, 18000 BTU gibi).
- WWattWatt, gücün SI türetilmiş birimidir. Enerjinin aktarım hızını ifade eder.
- kWKilowattKilowatt, 1000 watt’a eşit güç birimidir. Tesisat ve ekipman kapasitesinde çok kullanılır.
- hpBeygirgücüBeygirgücü (hp), özellikle motorlu taşıtlarda motor gücünü ifade etmek için kullanılan geleneksel bir güç birimidir. Metrik beygirgücü 735,49875 watt'a eşittir.
- MWMegawattMegawatt (MW), 1.000.000 watt'a eşit büyük ölçekli bir güç birimidir. Elektrik santralleri ve büyük tesislerin kapasitesini ifade etmek için kullanılır.
- HPBeygirgücü (Mekanik)Mekanik beygirgücü (HP), İngiliz/Amerikan ölçü sisteminde kullanılan geleneksel güç birimidir. Metrik beygirgücünden (PS) farklı olarak 745,7 watt'a eşittir.
Veri depolama birimleri
Dönüşümleri görüntüle- KibitKibibitKibibit (Kibit), ikili (binary) sayı sistemine dayalı bir veri birimidir; 1 kibibit tam olarak 1024 bit'e eşittir — ondalık 'kilobit'in (1000 bit) aksine.
- MibitMebibitMebibit (Mibit), 1024 kibibit'e (yani 1.048.576 bit'e) eşit ikili tabanlı bir veri birimidir.
- GibitGibibitGibibit (Gibit), 1024 mebibit'e (yani 1.073.741.824 bit'e) eşit ikili tabanlı bir veri birimidir.
- TibitTebibitTebibit (Tibit), 1024 gibibit'e (yani yaklaşık 1,1 trilyon bit'e) eşit ikili tabanlı bir veri birimidir.
- kbitKilobitKilobit (kbit), 1000 bit'e eşit ondalık tabanlı bir veri birimidir; genellikle veri aktarım hızlarını ifade etmek için kullanılır.
- MbitMegabitMegabit (Mbit), 1.000.000 bit'e eşit ondalık tabanlı bir veri birimidir; internet hızı test sonuçlarının (Mbps) standart birimidir.
- GbitGigabitGigabit (Gbit), 1.000.000.000 bit'e eşit ondalık tabanlı bir veri birimidir; fiber internet ve yerel ağ (Ethernet) hızlarının standart ölçüsüdür.
- TbitTerabitTerabit (Tbit), 1.000.000.000.000 bit'e eşit ondalık tabanlı bir veri birimidir; büyük ölçekli ağ omurgası ve veri merkezi bağlantılarında kullanılır.
- bitBitBit, dijital verinin en küçük birimidir; yalnızca 0 veya 1 değerini alabilir. Bayt dahil diğer tüm veri birimlerinin temelini oluşturur.
- BBaytBayt (byte), dijital verinin temel ölçü birimidir. 8 bitten oluşur ve bir karakteri (harf, rakam vb.) temsil etmek için kullanılır.
- KBKilobaytKilobayt (KB), 1000 bayta eşit bir veri birimidir. Küçük metin dosyaları ve basit belgelerin boyutunu ifade etmek için kullanılır.
- MBMegabaytMegabayt (MB), 1.000.000 bayta eşit bir veri birimidir. Fotoğraf, müzik dosyası ve kısa belgelerin boyutunu ifade etmek için yaygın kullanılır.
- GBGigabaytGigabayt (GB), 1 milyar bayta eşit bir veri birimidir. Akıllı telefon depolama alanı, video dosyaları ve RAM kapasitesi ifade etmek için kullanılır.
- TBTerabaytTerabayt (TB), 1 trilyon bayta eşit büyük bir veri birimidir. Harici diskler, sunucu depolama alanı ve büyük veri kümeleri için kullanılır.
- PBPetabaytPetabayt (PB), 1 katrilyon (10¹⁵) bayta eşit çok büyük bir veri birimidir. Büyük veri merkezleri ve bulut depolama sistemlerinin kapasitesini ifade eder.
- KiBKibibaytKibibayt (KiB), 1024 bayta eşit, ikili (binary) tabanlı bir veri birimidir. İşletim sistemlerinin bellek ve disk alanını gerçek şekilde ifade etmesinde kullanılır.
- MiBMebibaytMebibayt (MiB), 1.048.576 bayta (1024 KiB) eşit, ikili tabanlı bir veri birimidir. RAM kapasitesi gibi 1024 tabanlı gerçek bellek ölçümlerinde kullanılır.
- GiBGibibaytGibibayt (GiB), 1.073.741.824 bayta (1024 MiB) eşit, ikili tabanlı bir veri birimidir. Windows ve macOS'un disk/RAM boyutunu gösterirken kullandığı gerçek hesaplama birimidir.
- TiBTebibaytTebibayt (TiB), 1.099.511.627.776 bayta (1024 GiB) eşit, çok büyük ve ikili tabanlı bir veri birimidir. Büyük depolama sistemlerinin gerçek kapasitesini ifade eder.
Zaman birimleri
Dönüşümleri görüntüle- sSaniyeSaniye, zamanın SI temel birimidir. Tüm süre ve hız hesaplarının temelinde yer alır.
- minDakikaDakika, 60 saniyeye eşit pratik bir zaman birimidir.
- hSaatSaat, 3600 saniyeye eşit yaygın bir zaman birimidir.
- dGünGün, Dünya'nın kendi ekseni etrafında bir tam dönüşünü (güneş günü) esas alan, 24 saate (86.400 saniyeye) eşit temel bir zaman birimidir.
- msMilisaniyeMilisaniye, saniyenin binde birine eşit, hassas zaman ölçümlerinde (bilgisayar işlem süreleri, spor kronometrajı gibi) kullanılan bir zaman birimidir.
Elektrik birimleri
Dönüşümleri görüntüle- VVoltVolt, elektrik geriliminin SI türetilmiş birimidir.
- kVKilovoltKilovolt, 1000 volt’a eşit gerilim birimidir. Yüksek gerilim sistemlerinde kullanılır.
- AAmperAmper, elektrik akımının SI temel büyüklüklerinden biri olan standart birimidir.
- mAMiliamperMiliamper, amperin binde birine eşit küçük akım birimidir.
- mVMilivoltMilivolt (mV), voltun binde biridir. Küçük elektrik sinyallerini ve düşük gerilim seviyelerini ifade etmek için kullanılır.
- kAKiloamperKiloamper (kA), amperin bin katıdır. Büyük ölçekli elektrik akımlarını, özellikle kısa devre ve yıldırım akımlarını ifade etmek için kullanılır.
Yoğunluk birimleri
Dönüşümleri görüntüle- kg/m³Kilogram/MetreküpKilogram/metreküp (kg/m³), yoğunluğun SI türetilmiş birimidir. Bir maddenin birim hacmindeki kütlesini ifade eder.
- g/cm³Gram/SantimetreküpGram/santimetreküp (g/cm³), laboratuvar ve kimya ortamlarında yaygın kullanılan bir yoğunluk birimidir.
- g/mLGram/MililitreGram/mililitre, sıvı ve katıların yoğunluğunu laboratuvar ölçeğinde ifade etmek için kullanılan, gram/santimetreküp ile sayısal olarak birebir aynı olan bir yoğunluk birimidir.
- kg/LKilogram/LitreKilogram/litre, günlük hayatta ve endüstride sıvı yoğunluğunu ifade etmek için sıkça kullanılan, gram/mililitre ile sayısal olarak eşdeğer bir birimdir.
- g/LGram/LitreGram/litre, özellikle seyreltik çözeltilerin ve gazların yoğunluğunu ifade etmek için kullanılan, SI'nin temel yoğunluk birimi kg/m³ ile sayısal olarak birebir aynı olan bir birimdir.
- mg/LMiligram/LitreMiligram/litre, su kalitesi ve çevre analizlerinde kirletici veya çözünmüş madde derişimini ifade etmek için kullanılan çok küçük bir yoğunluk/derişim birimidir; pratikte ppm (milyonda bir) ile neredeyse eşdeğer kabul edilir.
- lb/ft³Pound/FitküpPound/fitküp, İngiliz ve Amerikan ölçü sisteminde katı ve sıvıların yoğunluğunu ifade etmek için kullanılan bir birimdir; özellikle ABD'de inşaat ve malzeme mühendisliğinde yaygındır.
- lb/in³Pound/İnçküpPound/inçküp, metal ve yoğun malzemelerin yoğunluğunu İngiliz ölçü sisteminde ifade etmek için kullanılan, lb/ft³'e göre çok daha yüksek sayısal değerler veren bir birimdir.
- lb/gal (US)Pound/Galon (US)Pound/galon, sıvı yoğunluğunu (özellikle yakıt ve kimyasal sıvıları) ABD ölçü sisteminde ifade etmek için kullanılan bir birimdir.
- slug/ft³Slug/FitküpSlug/fitküp, İngiliz mühendislik birim sisteminde kütle yoğunluğunu ifade eden bir birimdir; slug, bu sistemde newton'un pound-kuvvet karşılığı olan kütle birimidir.
Kuvvet birimleri
Dönüşümleri görüntüle- NNewtonNewton (N), kuvvetin Uluslararası Birim Sistemi'ndeki türetilmiş birimidir. 1 kg kütleye 1 m/s² ivme kazandıran kuvveti ifade eder.
- kgfKilogram-kuvvetKilogram-kuvvet (kgf), yerçekimi ivmesi altında 1 kilogramlık kütlenin uyguladığı kuvveti ifade eden, SI dışı geleneksel bir birimdir.
- kNKilonewtonKilonewton, büyük kuvvet değerlerini (yapısal yükler, motor itki kuvvetleri gibi) ifade etmek için kullanılan, newton'un bin katı olan bir SI birimidir.
- lbfPound-kuvvetPound-kuvvet, İngiliz ve ABD ölçü sisteminde kuvveti ifade eden birimdir; bir pound kütlenin standart yerçekimi ivmesi altında uyguladığı kuvvete eşittir.
- dynDynDyn, CGS (santimetre-gram-saniye) birim sistemindeki temel kuvvet birimidir; newton'a göre çok küçük kuvvetleri ifade eder.
Tork birimleri
Dönüşümleri görüntüle- N·mNewton-metreNewton-metre (N·m), torkun (döndürme momentinin) SI türetilmiş birimidir. 1 metre uzunluğundaki bir kolun ucuna dik olarak uygulanan 1 newtonluk kuvvetin oluşturduğu torku ifade eder.
- lb·ftPound-fit (lb-ft)Pound-fit (lb-ft), İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde tork ifade etmek için kullanılan geleneksel bir birimdir.
- kgf·mKilogram-kuvvet-metreKilogram-kuvvet-metre (kgf·m, yaygın kısaltmayla "kgm"), tork ifade etmek için kullanılan, SI dışı geleneksel bir birimdir. Özellikle eski motor teknik dokümanlarında newton-metre yerine görülür.
- kN·mKilonewton-metreKilonewton-metre, büyük tork (döndürme momenti) değerlerini ifade etmek için kullanılan, newton-metre'nin bin katı olan bir SI birimidir.
Momentum birimleri
Dönüşümleri görüntüle- kg·m/sKilogram-metre/saniyeKilogram-metre/saniye (kg·m/s), momentumun (devinirlik) SI türetilmiş birimidir. Bir cismin kütlesi ile hızının çarpımını ifade eder.
- N·sNewton-saniyeNewton-saniye (N·s), impulsun (itme) SI türetilmiş birimidir ve boyutsal olarak momentum ile aynıdır.
- lb·ft/sPound-fit/saniyePound-fit/saniye, İngiliz ölçü sisteminde doğrusal momentumu (kütle × hız) ifade eden bir birimdir.
Açı birimleri
Dönüşümleri görüntüle- radRadyanRadyan (rad), açının SI birimidir. Bir çemberde, yarıçapa eşit uzunluktaki bir yayın merkezde oluşturduğu açı olarak tanımlanır.
- °DereceDerece (°), bir tam çemberin 360 eşit parçaya bölünmesiyle elde edilen, günlük kullanımda en yaygın açı birimidir.
- gonGradyanGradyan (gon), bir tam çemberi 400 eşit parçaya bölen, ondalık sisteme uyumlu bir açı birimidir.
- turTam TurTam tur, bir noktanın başlangıç konumuna dönene kadar yaptığı tam bir dönüşü ifade eden açı birimidir; 360 dereceye veya 2π radyana eşittir.
Frekans birimleri
Dönüşümleri görüntüle- HzHertzHertz (Hz), frekansın SI birimidir. Bir olayın saniyede kaç kez tekrarlandığını ifade eder.
- kHzKilohertzKilohertz (kHz), hertzin bin katıdır. Orta frekans ses ve radyo sinyallerini ifade etmek için kullanılır.
- MHzMegahertzMegahertz (MHz), hertzin bir milyon katıdır. FM radyo, Wi-Fi ve eski bilgisayar işlemci hızlarını ifade etmek için kullanılır.
- GHzGigahertzGigahertz (GHz), hertzin bir milyar katıdır. Modern bilgisayar işlemci hızlarını ve yüksek frekanslı kablosuz iletişimi ifade eder.
Debi birimleri
Dönüşümleri görüntüleKapasitans birimleri
Dönüşümleri görüntüle- FFaradFarad (F), elektriksel kapasitansın SI birimidir. Bir kondansatörün ne kadar elektrik yükü depolayabildiğini ifade eder.
- mFMilifaradMilifarad (mF), 0,001 farada eşit bir kapasitans birimidir. Büyük elektrolitik kondansatörlerin kapasitesini ifade etmek için kullanılır.
- µFMikrofaradMikrofarad (µF), 0,000001 farada eşit bir kapasitans birimidir. Elektronik devrelerde en sık karşılaşılan kondansatör birimidir.
- nFNanofaradNanofarad (nF), 10⁻⁹ farada eşit küçük bir kapasitans birimidir. Yüksek frekanslı devrelerde ve seramik kondansatörlerde kullanılır.
- pFPikofaradPikofarad (pF), 10⁻¹² farada eşit çok küçük bir kapasitans birimidir. Radyo frekansı devrelerinde ve hassas zamanlama uygulamalarında kullanılır.
Endüktans birimleri
Dönüşümleri görüntüle- HHenryHenry (H), elektriksel endüktansın SI birimidir. Bir bobinin manyetik alanda ne kadar enerji depolayabildiğini ifade eder.
- mHMilihenryMilihenry (mH), 0,001 henry'e eşit bir endüktans birimidir. Güç kaynağı bobinlerinin ve filtrelerin endüktansını ifade etmek için kullanılır.
- µHMikrohenryMikrohenry (µH), 0,000001 henry'e eşit küçük bir endüktans birimidir. Yüksek frekanslı radyo frekansı bobinlerinde kullanılır.