Ölçekler arasındaki ilişki
Dört ölçek de aynı şeyi, sıvının ne kadar yoğun olduğunu farklı biçimde söyler. Şeker suda çözündükçe sıvı ağırlaşır; bu yüzden şeker oranı (Brix) ile özgül ağırlık (SG) birlikte artar. Baumé hidrometrelerin, Brix refraktometrelerin, Öchsle ise şarapçıların ölçeğidir.
- Baumé: °Bé = 145 − 145 / SG (sudan ağır sıvılar için kullanılan ölçek)
- Öchsle: °Oe = (SG − 1) × 1000
- Brix: özgül ağırlıktan ASBC Plato denklemiyle hesaplanır
Değerler 20 °C içindir ve yaklaşıktır; sıcak ölçülen pekmez ya da şurup daha hafif görünür. Özgül ağırlık, sıvının 1 litresinin yaklaşık kaç kilogram geldiğini de gösterir; litre ile kilogram arasındaki çeviri için yoğunluk çeviricisini kullanabilirsiniz.
Brix - Baumé - özgül ağırlık tablosu (20 °C)
| Brix (°Bx) | Baumé (°Bé) | Özgül ağırlık | Öchsle (°Oe) |
|---|---|---|---|
| 0 | 0,0 | 1,0000 | 0 |
| 5 | 2,8 | 1,0197 | 20 |
| 10 | 5,6 | 1,0400 | 40 |
| 12 | 6,7 | 1,0484 | 48 |
| 15 | 8,4 | 1,0611 | 61 |
| 20 | 11,1 | 1,0830 | 83 |
| 22 | 12,2 | 1,0919 | 92 |
| 25 | 13,9 | 1,1057 | 106 |
| 30 | 16,6 | 1,1293 | 129 |
| 35 | 19,3 | 1,1538 | 154 |
| 40 | 22,0 | 1,1793 | 179 |
| 45 | 24,8 | 1,2059 | 206 |
| 50 | 27,5 | 1,2336 | 234 |
| 55 | 30,1 | 1,2624 | 262 |
| 60 | 32,8 | 1,2924 | 292 |
| 65 | 35,4 | 1,3236 | 324 |
| 68 | 37,0 | 1,3428 | 343 |
| 70 | 38,1 | 1,3559 | 356 |
| 75 | 40,6 | 1,3893 | 389 |
| 80 | 43,2 | 1,4237 | 424 |
Sık Sorulan Sorular
Brix nedir?
Brix (°Bx), 100 gram çözeltideki çözünmüş şekerin gram cinsinden miktarıdır. 20 °Bx bir meyve suyunun 100 gramında yaklaşık 20 g çözünmüş kuru madde vardır. Refraktometreler doğrudan Brix gösterir; pekmez, reçel, şurup ve meyve suyu üretiminde kullanılır.
Baumé Brix'e nasıl çevrilir?
Önce Baumé değerinden özgül ağırlık bulunur: SG = 145 / (145 − °Bé). Ardından özgül ağırlıktan Brix hesaplanır. Örneğin 37,0 °Bé, SG 1,343 ve yaklaşık 68 °Bx eder. Kabaca 1 °Bé ≈ 1,8 °Bx alınabilir, ama bu oran yüksek şeker derecelerinde kayar.
Öchsle nedir, şırada nasıl kullanılır?
Öchsle (°Oe), Almanya ve İsviçre'de üzüm şırasının şekerini ölçmek için kullanılır ve özgül ağırlığın 1'den fazla olan kısmının bin katıdır: SG 1,090 = 90 °Oe. 90 °Oe yaklaşık 21,6 °Bx eder.
Plato ile Brix aynı mı?
Pratikte evet. Plato (°P) bira yapımında kullanılır ve Brix gibi 100 g çözeltideki ekstrakt miktarını gösterir; iki ölçek arasındaki fark birkaç binde birdir. Bu çeviricideki hesap, bira endüstrisinin Plato denklemiyle (ASBC) yapılır.